De top nederlandse hardlopers ver voor het social media tijdperk.

De gouden generatie — Nederlandse hardlooptoppers van de jaren tachtig en negentig

Er was een tijd dat Nederland structureel wereldklasse hardlopers produceerde. Niet één uitzondering, niet een toevalstreffer — maar een hele generatie lopers die op de grootste podia ter wereld meedeed. Een terugblik op de mannen en vrouwen die de Nederlandse hardloopsport hebben gevormd.

Gerard Nijboer — de pionier

Het begint bij Gerard Nijboer. Niet omdat hij de beste was, maar omdat hij de eerste was die bewees dat het kon. Een verpleger uit Hasselt die in 1980 naar Moskou vloog met een virusziekte, vier kilo onder zijn wedstrijdgewicht en zonder grote verwachtingen.

Wat er daarna gebeurde is hardloopgeschiedenis. Nijboer liep zilver op de olympische marathon — op dat moment de tweede snelste marathontijd ooit gelopen. Zijn tijd van 2:09:01, die hij eerder dat jaar in Amsterdam had neergezet, zou 23 jaar lang het Nederlandse record blijven.

In 1982 werd hij in Athene Europees kampioen, wat hem de titel Sportman van het Jaar opleverde. Later dat jaar stond hij pal naast een boer die hem als jongeling met een riek had nagelopen omdat hij het verdacht vond dat iemand langs de weg rende zonder duidelijke reden. Die anekdote zegt alles over hoe anders de wereld er toen uitzag voor hardlopers.

Nijboer bleef zijn sport trouw. Na zijn actieve carrière werd hij bondscoach en is hij nog steeds actief als loopadviseur bij de KNAU.

Marti ten Kate — de allrounder

Waar Nijboer de marathon domineerde was Marti ten Kate een van de meest veelzijdige Nederlandse afstandslopers van zijn generatie. Geboren in Vollenhove, actief voor Vlug en Lenig in Den Haag — een clubnaam die paste bij zijn loopstijl.

Ten Kate won de City-Pier-City halve marathon in Den Haag vier jaar op rij tussen 1987 en 1990, een prestatie die zijn consistentie op de weg onderstreept. Op de Enschede Marathon zegevierde hij tweemaal. Zijn hoogtepunt op het internationale podium was de Olympische Spelen van Seoul in 1988, waar hij zowel de 10.000 meter als de marathon liep. Op de 10.000 meter eindigde hij als negende in een tijd van 27:50 — een prestatie die laat zien hoe breed zijn kwaliteiten waren.

Christien Toonstra — stil maar sterk

Christien Toonstra is een naam die buiten de hardloopwereld minder bekend is maar binnen de atletiek hoog wordt geacht. Ze was een van de beste Nederlandse vrouwelijke afstandsloopsters van haar tijd, actief op de weg en de baan in een periode waarin vrouwenhardlopen in Nederland professioneler begon te worden.

Anne van Schuppen — de marathonvrouw

Anne van Schuppen, geboren in Doornspijk in Gelderland, was de beste Nederlandse vrouwelijke marathonloopster van de jaren negentig. In 1992 won ze de City-Pier-City halve marathon in Den Haag. In 1993 zegevierde ze op de Rotterdam Marathon in een tijd van 2:34:15 — een toptijd voor die periode.

Haar bekroning was deelname aan de Olympische Spelen van Atlanta in 1996, waar ze de marathondistantie uitliep in 2:40:46. In 2001 liep ze nog de Chicago Marathon, waar ze als achtste eindigde in 2:41:51 — een bewijs van haar uithoudingsvermogen over langere periode.

Aart Stigter — de kampioen die niemand verwachtte

Het verhaal van Aart Stigter is er een van doorzettingsvermogen en timing. In 1994 reed hij naar Rotterdam voor het Nederlandse kampioenschap marathon. Marti ten Kate was de grote favoriet. Stigter hoopte op een podiumplaats.

Wat er volgde is inmiddels legendarisch in Nederlandse atletiekkringen. Op veertig kilometer inhaalde Stigter de vermoeid geraakte Ten Kate. Ten Kate ging niet mee. Stigter liep alleen verder en stak juichend de finish over. Nederlands kampioen in 2:15:38.

Zijn persoonlijk record van 2:15:14, gelopen in 1989, was het bewijs van zijn klasse. Als veertigplusser liep hij nog 2:16:31 — een prestatie waarvoor hij het Nederlands record in zijn leeftijdscategorie verbeterde met zes minuten.

Na zijn actieve carrière richtte Stigter met zijn partner Ellen Abbringh een sport- en gezondheidscentrum op in Amerongen. Trainingskampen in Lanzarote, Frankrijk en Kenia volgden. In 2019 werd hem een bankje aangeboden door zijn loopgroepen — een zeldzame maar treffende eerbetuiging voor iemand die hardlopen voor tientallen mensen toegankelijk maakte.

Greg van Hest — de brug naar een nieuwe generatie

Terwijl de eerste generatie langzaam afscheid nam verscheen Greg van Hest ten tonele. Geboren in 1973 in Tilburg, was hij de brug tussen de gouden generatie en de moderne Nederlandse hardloopsport.

Van Hest was een allrounder van formaat. Zijn persoonlijke records spreken voor zich: 13:38 op de 5000 meter, 27:51 op de 10 kilometer, 1:01:10 op de halve marathon en 2:10:05 op de marathon. Dat laatste in 1999 — een tijd die hem in de mondiale top plaatste.

Hij werd meerdere keren Nederlands kampioen op verschillende afstanden — de 10 kilometer in Schoorl in 1996 en 1997, de halve marathon in Den Haag in 1999 en 2000, en de cross in 1999. In 2008 voegde hij daar nog een nationale marathontitel aan toe in Eindhoven — tien jaar na zijn beste marathontijd, wat iets zegt over zijn toewijding aan de sport.

Kamiel Maase — de wetenschapper die records brak

Na de generatie van Nijboer, Ten Kate en Stigter kwam Kamiel Maase. Geboren in 1971 in Nijmegen, was hij een ander type loper — en een ander type mens. Maase studeerde microbiologie in Amerika, scheikunde in Leiden en bedrijfskunde in Rotterdam, waar hij cum laude afstudeerde. Tussendoor brak hij Nederlandse records.

Dat hij zo lang wachtte met de volle keuze voor de sport is hem niet in dank afgenomen door zichzelf. Pas in 2001, op zijn dertigste, stopte hij met zijn baan bij een chemisch bedrijf om zich volledig te richten op hardlopen. Wat volgde was zijn beste periode.

In 2003 deed hij iets wat 23 jaar lang onmogelijk leek — hij verbrak het Nederlandse marathonrecord van Gerard Nijboer. Vervolgens verbeterde hij zijn eigen record in 2007 op de Amsterdam Marathon naar 2:08:21, nog altijd een van de snelste Nederlandse marathontijden ooit gelopen. Tot Abdi Nageeye in 2019 naar 2:06:18 liep stond het record op zijn naam.

Zijn veelzijdigheid was indrukwekkend. Op de 10.000 meter liep hij 27:26 in Brussel in 2002 — een Nederlands record dat tot op de dag van vandaag staat. Hij nam deel aan drie Olympische Spelen: de marathon in Sydney 2000, de 10.000 meter in Athene 2004 en de marathon in Peking 2008. Op de WK in Parijs 2003 eindigde hij als achtste op de 10.000 meter als beste Europeaan.

Hij werd tweeëntwintig keer Nederlands kampioen op verschillende afstanden — een getal dat zijn consistentie over meer dan een decennium onderstreept.

Na zijn actieve carrière keerde Maase terug naar waar hij altijd al goed in was: wetenschap en systemen. Hij werd Performance Manager Sport Science & Innovation bij NOC*NSF. De man die op zijn dertigste durfde te kiezen voor de sport koos op zijn achtendertigste voor de wetenschap erachter.

Wat deze generatie verbindt

Al deze lopers zijn gevormd in een tijd dat hardlopen in Nederland nog geen massasport was. Ze trainden in een omgeving zonder sportwetenschap, zonder GPS-horloges, zonder carbon schoenen, zonder sociale media en zonder de commerciële structuren die de sport vandaag kenmerken. Ze deden het op gevoel, op doorzettingsvermogen en op een liefde voor het lopen die niet door een algoritme was aangewakkerd.

Wat ook opvalt is dat bijna allemaal na hun actieve carrière actief zijn gebleven in de sport. Als coach, als organisator, als adviseur. Nijboer bij de KNAU, Stigter met zijn loopgroepen en trainingskampen, Van Hest als trainer van de volgende generatie. De sport heeft hen gevormd en zij hebben de sport teruggegeven. En uiteraard zijn er nog meer legends op andere afstanden: Hans Koeleman, Bram Wassenaar, Han Kulker, Gert-Jan Liefers, Bram Som, Cor Vriend, Jos Hermens, Tonie Dirks, de gebroeders Vroemen, Irma Heeren, Wilma van Onna, Carla Beurskens, Joke Kleijweg, Marko Koers, Bert van Vlaanderen en nog velen andere legends.

Dat is misschien wel het mooiste erfgoed van die gouden generatie.

Bronnen: NOCNSF | Wikipedia | Runner's World Nederland | Hardloopnieuws.nl*